Inleiding tentoonstelling NATUUR (LIJK) ANDERS in de Sint-Amanduskerk van Campo Santo St- Amandsberg

 

Goede avond , beste genodigden en kunstliefhebbers.

13 maart 2020 : lockdown, juist op de dag dat Etienne Kerkhof in deze mooie ruimte z’n tentoonstelling Natuur (lijk) Anders had gepland !

Het afschuwelijk virus heeft na bijna 2 jaar niet kunnen beletten dat deze tentoonstelling vanavond toch kan geopend worden . Alleen de Eunice storm komt uiteraard nog stokken in de wielen steken. Maar de aanhouder heeft gewonnen.

Dames en Heren , beste Etienne,

Nooit had ik gedacht hier deze avond voor jullie de opening van deze tentoonstelling te mogen inleiden. Ik ben immers geen ervaringsdeskundige en bovendien heb ik Etienne leren kennen in een totaal andere context : op het tennisveld in de Gentse Blaarmeersen !

En toch ben ik ingegaan op het verzoek van deze rustige, stille, bescheiden maar polyvalente artistieke duizendpoot, die ons zopas opnieuw verraste met gitaar en prachtige liefdesgedichten van de Chileense dichter en Nobelprijswinnaar Pablo Neruda.

Dames en Heren , de thematentoonstelling ‘Natuur(lijk) anders’ kunnen we benaderen vanuit de twee kernwoorden Natuur en Anders.

Toch wil ik graag eerst starten met het voorlezen van enkele verzen uit een gedicht.

‘’Hoe draai ik me stil en gevangen

De ruisende moeder tegemoet

Het voedsel langs de rug

Spartel ik het naderende

Tussen het leven en de dood

Als een hoopvolle verwelkoming

Naar het verzoenende licht’’

Geboorte’ van de hand van Etienne Kerkhof

Het Latijnse ‘nasci , natus, nativitas’ heeft ons etymologisch het woord ‘Natuur’ het eerste element uit de titel van deze thematentoonstelling gegeven.

Natuur’ kan verwijzen naar

  1. de oorspronkelijke, onaangeroerde verschijningsvorm van alles wat zich op, in en rond de Aarde bevindt. Dan is er sprake van een toestand die niet of minimaal beïnvloed is door menselijke activiteit. Een soort wildernis waar men rust kan vinden of waarvoor men misschien bang is

  2. de inhoud en werking van de kosmos . Het heelal zoals de mens die kan waarnemen, bestaande uit levende elementen , planten , dieren en uiteraard de mens en niet levende elementen, chemische stoffen, stralingen, atomen.

  3. de aard, het karakter, de essentie, de combinatie van innerlijke eigenschappen en karaktertrekken van een persoon. Dan betreden we het domein van de psychologie. Mensen zeggen ‘Hij of zij is zo ‘! Hopelijk gaat het over stabiele eigenschappen, anders stuurt men u in therapie.

  4. ten slotte is er ook een filosofische benadering zoals Aristoteles het definieerde : het wezen, het zijn van een substantie

Komen we nu bij het tweede element van de thematentoonstelling. Wat maakt de Natuur’ anders’ in het werk van Etienne ?

Welnu, toen ik in Etienne’s atelier , Ham in Gent, de gelegenheid kreeg nader kennis te maken met de hier tentoongestelde oeuvre , stelde ik vast dat Etienne kijkt en anders ziet, verschillend van de doorsnee mens. Met z’n creatief talent en fantasie en op heel subjectieve wijze, legt hij z’n waarneming vast in foto, collage, aquarel, ets, tekening of combinaties ervan. Het is alsof hij van de natuur begenadigde ogen heeft gekregen om de wereld zo te observeren. Het beeld op zich is niet het belangrijkste voor hem, maar het gebeuren er rond, het detail, de omkadering, de schaduw of de ruimtes binnen de voorwerpen. Het werkelijke beeld ondergaat een transfiguratie in vorm, structuur, karakter, verschijning en ontwikkeling. Natuurverschijnselen worden als het ware embryonaal uitgebeeld, wachtend op hun geboorte.

Krachtige met mos bedekte wortels van een boom boven de oppervlakte worden op de foto van Etienne net langzaam voort kruipende reptielen. Een krom gegroeide tak lijkt wel een nooit geziene exotische vogel !

Het zijn ontroerende momentopnames waarbij licht, kleur en vorm bijna ‘impressionistisch’ worden vastgelegd.

Als leraar Frans aan het Sint-Lievenscollege te Gent heb ik jarenlang de 5de –jaars begeleid naar Parijs. Toen mochten we nog zelf gidsen in de musea. We kregen een badge ‘droit de parole’ op de borst gekleefd en mochten 16/17 jarigen confronteren met de grote namen in het Louvre, Musée d’Orsay en o.a. ook musée Picasso. Leerlingen hadden het dikwijls moeilijk met de grote verscheidenheid in het gebruik van technieken en materialen, blauwe, roze, Afrikaanse periode, kubisme, surrealisme . Met een bondige tip probeerde ik hen te helpen : ‘’ Kijk, kijk en bewonder en denk eraan ‘Nothing is what it seems, Niets is wat het lijkt, Picasso schildert niet de dingen zoals ze zijn, maar zoals hij denkt dat ze zijn. En dat begrepen ze beter.

Ook in de hedendaagse plastische kunst bestaan stijlrichtingen en tendensen naast elkaar. Stromingen hebben geen nationale of chronologische grenzen meer . Kunsthistoricus Hendrik Robberecht formuleert het zo : ‘Heel dikwijls is het gebruikte beeld, het materiaal, de kleur, de vorm ondergeschikt aan de idee of de betekenis die de kunstenaar wil uitdrukken en is het stijlaspect slechts toevallig.’’

Tenslotte nog een toepasselijk citaat uit een interview dat ik las in de weekend bijlage van De Morgen met Kris Martin,naar aanleiding van de merkwaardige overzichtstentoonstelling in het SMAK:

‘’ Ik ben een normale gast. Voor sommigen in de kunstwereld ben ik wellicht té gewoon. Trouwens alle echte kunstenaars die ik in mijn leven ben tegengekomen zijn doodgewoon. Ze zijn zó goed in wat ze doen dat ze niet nodig hebben om ook nog een beetje de ‘poseur’ uit te hangen’’ . Deze definitie van de echte kunstenaar geldt zeker voor Etienne Kerkhof.

Beste mensen, ‘Kijk, kijk en bewonder deze boeiende en fascinerende tentoonstelling.

Dank u en veel succes Etienne!

 

Vincent Ongenaet